Hãy tử tế với nhau

Trong một bài nói chuyện với các sinh viên trong buổi lễ ra trường tại Đại học Syracuse - New York, nhà văn George Saunders đã khuyên các em rằng mục đích của cuộc đời là hãy sống tử tế với nhau hơn.  Ông nói “Điều mà tôi hối tiếc nhất trong đời mình là đã không biểu lộ lòng tốt, sự tử tế”.  Xin chia sẻ với các bạn.

Tôi hối tiếc điều gì? Những lúc mình bị cái nghèo đeo đuổi chăng? Không đâu. Hay làm những công việc, nghề nghiệp chán chường? Không, tôi không hề hối tiếc điều ấy. Hay là lúc tôi đi du lịch, trần truồng lội sông ở Sumatra, ngước lên thấy chừng 300 con khỉ đang ngồi trên cao và đi tiêu xuống, ngay trên dòng sông mà tôi đang bơi lội, trần truồng và miệng mở rộng? Và sau đó, tôi bệnh gần chết, nằm nhà thương hết bảy tháng trời? Thật ra cũng chẳng hối tiếc gì lắm.

Nhưng có điều này làm tôi hối tiếc.

Khi tôi học lớp Bảy, có một cô bé từ xa đến mới vào học lớp chúng tôi. Cô mang một đôi mắt kính màu xanh, kiểu mắt mèo, mà thời ấy chỉ có những bà già mới mang. Và mỗi khi cô bối rối, mà rất là thường, cô có thói quen lấy những sợi tóc mình bỏ vào miệng và nhai.

Khi cô bé vào học trường chúng tôi, thì chẳng ai để ý đến cô, thỉnh thoảng lại còn bị trêu chọc, như là “Sao, tóc nếm có ngon không?” Tôi thấy rõ rằng những việc ấy cũng làm cô đau. Tôi vẫn còn nhớ rõ dáng của cô bé mỗi khi nghe những lời châm biếm như vậy: đôi mắt nhìn xuống, như vừa bị ai đá nhẹ vào bụng, như vừa bị nhắc nhở về vị trí của mình với tất cả, cô cố gắng làm sao được biến mất đi. Rồi cô từ từ lảng tránh đi nơi khác, với những sợi tóc vẫn còn vướng trong miệng.

Tôi có thể tưởng tượng rằng khi về nhà, Mẹ của cô bé sẽ hỏi, như là “Sao, hôm nay ở trường có gì vui không con?” và cô sẽ đáp “Ồ, cũng bình thường thôi mẹ.” Và Mẹ cô sẽ hỏi, “Con có thêm bạn mới không?”, “Có chứ mẹ, nhiều lắm.”

Có những buổi sáng tôi đi ngang thấy cô bé đứng loanh quanh trước sân nhà mình, như sợ không muốn rời xa. Và rồi một ngày gia đình cô bé dọn đi. Chuyện chỉ vậy thôi. Không có gì bi đát, cũng không có gì là to tát cả.  Một hôm cô bé có mặt, rồi một hôm cô vắng mặt.  Câu chuyện chấm dứt.

Nhưng tại sao, đến bây giờ tôi vẫn còn hối tiếc điều ấy? Tại sao, bốn mươi năm sau, tôi vẫn còn nghĩ đến nó? So với những đứa trẻ khác trong trường, thì thật ra tôi còn rất tốt với cô bé nữa. Tôi không bao giờ nói lời gì không đẹp với cô. Sự thật thì có lúc tôi còn bênh vực cô ấy nữa. Nhưng dù vậy, nó vẫn khiến tôi bứt rứt.

Và đây là một điều mà tôi biết chắc là sự thật, nghe thì có vẻ hơi sáo rỗng, nhưng tôi không biết nói cách nào khác hơn. Điều mà tôi hối tiếc nhất trong cuộc đời mình là không biểu lộ lòng tốt, sự tử tế.

Những giây phút mà khi có một người nào đó ngay trước mặt tôi, đau buồn và tôi chỉ đáp ứng môt cách… vừa đủ. Dè dặt. Kín đáo. Nếu như ta nhìn từ phía bên kia, thì ai trong cuộc đời ta, mà mình cảm thấy quý mến và ấm áp mỗi khi nghĩ đến? Tôi đoan chắc rằng họ là những người đã có lòng tốt và tử tế nhất đối với ta.

Có lẽ nói thì dễ nhưng thực hiện thì chắc chắn là rất khó, nhưng tôi vẫn cho rằng mục đích của cuộc đời là: cố gắng sống cho tử tế hơn.

Tôi có lời tiên đoán này và cũng là một lời cầu chúc chân thành gửi đến tất cả các bạn: Khi bạn có tuổi hơn, cái tôi của bạn sẽ dần nhỏ lại đi và bạn sẽ lớn lên hơn trong tình thương. CÁI TÔI sẽ dần dà được thay thế bằng TÌNH THƯƠNG. Nếu như bạn có con, đó sẽ là một giây phút lớn lao trong tiến trình tự làm phai mờ đi cái tôi của mình. Bạn không còn quan tâm về những gì xảy đến cho TÔI, miễn là con mình được lợi lạc. Đó cũng là lý do mà cha mẹ các bạn rất là hãnh diện và vui sướng hôm nay. Một trong những giấc mơ yêu dấu nhất của họ đã trở thành sự thật.  Tôi cũng xin chúc mừng tất cả các bạn.

Bây giờ là lời khuyên của tôi. Vì theo tôi, cuộc đời của các bạn sẽ là một tiến trình dần dà trở nên tử tế hơn và biết thương yêu hơn. Vậy thì hãy mau lên. Xúc tiến nhanh lên. Bắt đầu ngay từ bây giờ đi. Trong mỗi chúng ta có một sự lầm lẫn này, thật ra nó cũng là một căn bệnh, đó là: lòng ích kỷ. Nhưng nó có thuốc chữa. Bạn hãy là một bệnh nhân tốt và chủ động, hãy tự tìm cho mình những liều thuốc hiệu nghiệm nhất để tự chữa lấy cho suốt cuộc đời.

Hãy thực hiện hết những gì bạn mơ ước – du lịch, làm giàu, thành đạt, có sự nghiệp, danh vọng, cải cách, lãnh đạo, lập gia đình, gây dựng tài sản rồi mất hết, bơi trần truồng trên sông (nhưng nhớ thử trước xem có phân khỉ không nhé) – nhưng bao giờ ta cũng ngã về hướng của lòng tử tế.  Hãy làm những việc hướng về phía rộng mở và tránh những điều khiến ta trở thành nhỏ nhen, suy giảm mình xuống.

Trong ta có một phần trong sáng, nó hiện hữu bên ngoài cá tính của mình và lúc nào cũng ngời sáng. Nó tỏa sáng như là của Shakespeare, sáng như là của Gandhi, sáng như là của Mother Teresa.  Hãy dẹp bỏ hết những gì ngăn ngại, khiến ta tách biệt với sự trong sáng ấy. Hãy tin rằng nó hiện hữu, hãy tiếp xúc với nó để hiểu rõ nó hơn, nuôi dưỡng nó và mang ra chia sẻ với mọi người chung quanh.

(Nguyễn Duy Nhiên)